Een brand kan in een paar minuten uitgroeien van een klein vlammetje tot een levensbedreigende situatie. In onze regio, waar mensen dicht op elkaar wonen en veel gebouwen verbonden zijn, kan vuur zich razendsnel verspreiden. Weten hoe brand ontstaat, wat het risico is en wat je zelf kunt doen, helpt om schade te voorkomen en jezelf én je omgeving te beschermen.
Hoe ontstaat een brand
Brand ontstaat vaak sneller dan mensen denken. Een omgevallen kaars, een pannetje op het vuur dat te lang blijft staan, een overbelaste stekkerdoos of een vergeten sigaret, het zijn alledaagse situaties die kunnen leiden tot grote schade. Ook technische oorzaken, zoals kortsluiting in elektrische apparaten of slecht onderhouden verwarmingsinstallaties, spelen een rol. In droge periodes kunnen buitenbranden bovendien eenvoudig overslaan naar schuren, heggen of woningen. Vooral in dichtbebouwde straten is dat risico groter, omdat vuur en rook zich snel verspreiden naar naastgelegen panden.
Wat zijn de belangrijkste gevaren
Snel oplopende hitte
Rookontwikkeling
Vluchtwegen
Schade
Rook is gevaarlijker dan vuur
Wist je dat rook, in tegenstelling tot wat veel mensen denken, gevaarlijker is dan de brand zelf? In deze video leggen we je uit wat het gedrag van rook is en wat de impact daarvan is.
Wat te doen bij een brand
Voorkomen
- Plaats rookmelders op iedere verdieping en test ze regelmatig.
- Hang waar nodig ook een koolmonoxidemelder op.
- Laad elektrische apparaten veilig op: gebruik originele opladers, laad niet constant onbeheerd op.
- Controleer elektrische installaties/apparaten: voorkom het overladen van stekkerdozen, gebruik niet te veel verlengsnoeren aan elkaar gekoppeld.
- Maak en oefen een vluchtplan: weet hoe je snel uit je huis kunt, bespreek dit met huisgenoten/bewoners.
- Houd vluchtroutes vrij van obstakels (in huis, studentenkamers, gezamenlijke ruimtes).
- Laat je schoorsteen minstens één keer per jaar vegen en controleren.
- Ken je buren en help elkaar waar nodig: mensen met minder zelfredzaamheid kunnen extra ondersteuning nodig hebben.
Tijdens de brand
- Waarschuw medebewoners en/of huisdieren direct.
- Verlaat zo snel mogelijk het gebouw via de veiligste route.
- Indien mogelijk; Sluit deuren achter je om verspreiding van vuur en rook te vertragen.
- Bel het alarmnummer 112 en geef juiste informatie: wat er aan de hand is, waar hulp nodig is.
- Als de vluchtroute is geblokkeerd: zoek de ruimte met de minste rook, sluit binnendeur, dek kieren af met doek of kledingstuk, bel 112, blijf laag.
- Probeer altijd te voorkomen dat je rook inademt. Blijf laag bij de grond bij rookontwikkeling, omdat rook zich boven je ophoopt en zicht/ademhaling belemmert.
Na de brand
- Ben je buiten en niet in de buurt van een woning of gebouw? Let dan op de windrichting en zoek een plek op in de omgeving waar je geen last hebt van de rook.
- Help ook mensen om je heen om uit de rook te blijven.
- Laat elektrische installaties, apparaten en de structuur (vloer/wand/isolatie) controleren, zeker indien de brand in de buurt van elektra is ontstaan of daarvan verspreid is.
- Evalueer je veiligheidssituatie opnieuw: Zijn de rookmelders opnieuw goed functioneel? Zijn vluchtwegen nog vrij? Zijn opladers/apparaten veilig?
Veelvoorkomende soorten brand
Brand kan op veel manieren ontstaan, vaak op momenten dat je het niet verwacht. In huis zien we vooral keukenbranden, schoorsteenbranden en incidenten met koolmonoxide. Ook tijdens kluswerkzaamheden of bij schade door asbest kan brandgevaar ontstaan. Door te weten hoe deze branden ontstaan en wat je kunt doen om ze te voorkomen, verklein je de kans op ernstig gevaar voor jou en je omgeving.
Keukenbrand
Veel woningbranden ontstaan in de keuken. Gelukkig kun je met een paar eenvoudige maatregelen het risico sterk verlagen.
Wat kun je zelf doen?
- Blijf in de buurt van het fornuis of de kookplaat wanneer je kookt.
- Houd een passende deksel binnen handbereik, zodat je een vlam in de pan direct kunt doven. Dat kan gebeuren bij zowel gas- als elektrische kookplaten.
- Toch een vlam in de pan? Zet meteen de warmtebron en de afzuigkap uit.
- Gebruik nooit water om vet te blussen! Dat veroorzaakt een gevaarlijke steekvlam.
- Gebruik geen blusdeken bij een vlam in de pan – dek de pan af met deksel en laat hem afkoelen.
- Maak de afzuigkap regelmatig schoon. Vet dat zich ophoopt, kan gemakkelijk vlamvatten.
- Reinig apparaten zoals broodroosters, frituurpannen en tosti-ijzers geregeld en zet ze na gebruik altijd uit.
- Controleer de gasslang van een losstaand fornuis regelmatig op scheurtjes. Zorg dat de slang niet te dicht bij de pitten zit en vervang deze uiterlijk na 15 jaar.
- Houd brandbare materialen zoals gordijnen, thee- en handdoeken uit de buurt van het kooktoestel.
- Gebruik stekkerdozen verstandig – sluit ze niet zomaar op elkaar aan.
- Heb je een (keuken)geiser? Laat deze jaarlijks controleren en schoonmaken. Een slecht werkende geiser kan koolmonoxide uitstoten, wat gevaarlijk of zelfs dodelijk kan zijn.
Schoorsteenbrand
In de regio Haaglanden ontstaan ieder jaar meerdere schoorsteenbranden, meestal door een vervuilde of verstopte schoorsteen. Roetaanslag, vogelnesten of resten van specie kunnen het rookkanaal blokkeren, waardoor rook en koolmonoxide niet goed worden afgevoerd. Dat vergroot de kans op brand én koolmonoxidevergiftiging.
Je herkent een schoorsteenbrand vaak aan een hard loeiend geluid in het rookkanaal. Blus het vuur dan nooit met water – dat kan leiden tot gevaarlijke stoomexplosies. Doof het vuur met zand, sluit de luchttoevoer en bel direct 112. Ventileer daarna goed om ophoping van rook en koolmonoxide te voorkomen.
Gelukkig kun je veel doen om een schoorsteenbrand te voorkomen. Gebruik schoon, droog hout, zorg voor voldoende ventilatie en laat je schoorsteen minstens één keer per jaar vegen en controleren door een erkend bedrijf. Zet daarnaast een emmer met zand klaar bij de haard of kachel, zodat je bij nood direct kunt handelen.
Wil je meer weten over veilig stoken en onderhoud van je schoorsteen? Kijk op haaglandenveilig.nl/houd-je-schoorsteen-schoon.
Klusbrand
Klussen in huis lijkt onschuldig, maar een ongeluk zit soms in een klein hoekje. Vooral wanneer je werkt met hitte, vlammen of brandbare stoffen, kan een kleine fout grote gevolgen hebben. Met een paar eenvoudige voorzorgsmaatregelen kun je veel narigheid voorkomen.
Wat kun je zelf doen?
- Installeer een rookmelder in je werkruimte; deze waarschuwt je bij rookontwikkeling.
- Rol kabelhaspels volledig af tijdens gebruik om oververhitting te voorkomen.
- Zorg dat gasflessen altijd rechtop staan en veilig bevestigd zijn.
- Houd brandbare materialen uit de buurt wanneer je soldeert of last.
- Wees voorzichtig met brandbare verf of oplosmiddelen; de dampen kunnen bij open vuur vlamvatten.
- Controleer elektrische apparaten regelmatig en onderhoud ze goed om kortsluiting of vonken te voorkomen.
Asbestbrand
Asbest werd vroeger veel gebruikt in de bouw vanwege zijn sterke, slijtvast, hittebestendige en isolerende eigenschappen. Sinds 1994 is het gebruik van asbest in Nederland verboden. Tegenwoordig staat het vooral bekend om de gezondheidsrisico’s: wanneer microscopisch kleine asbestvezels vrijkomen en worden ingeademd, kunnen ze diep in de longen schade aanrichten. Niet iedereen die asbestvezels inademt wordt ziek, maar hoe vaker je grote hoeveelheden vezels inademt, hoe groter het risico.
Bij een brand kunnen asbestdeeltjes vrijkomen, bijvoorbeeld via rook, hitte of rondvliegende brokstukken. Omdat de blootstelling vaak kort en beperkt is, is de kans dat je iets inademt meestal klein.
Wat doet de overheid bij een asbestbrand?
- Wordt vermoeden van asbestvorming vastgesteld, dan roept de brandweer direct een meetploeg op om de omgeving te controleren.
- Indien er asbesthoudend materiaal wordt aangetroffen, wordt het gebied afgezet.
- Een gespecialiseerd asbestverwijderingsbedrijf wordt ingeschakeld om het materiaal veilig op te ruimen.
Wat kun jij zelf doen bij een asbestbrand?
- Blijf uit de rook, deze kan asbestvezels bevatten.
- Ga naar binnen, sluit ramen en deuren en zet ventilatiesystemen uit.
- Help anderen in de buurt om ook uit de rook te blijven.
Wat te doen als je (vermoedelijk) asbest aantreft?
- Raak het niet aan en laat het liggen.
- Loop er niet doorheen.
- Voorkom dat asbest in je woning komt via schoenen, kinderwagens of huisdieren.
- Zorg dat kinderen niet in contact komen met asbesthoudend materiaal.
- Meld het bij je gemeente; een schoonmaakploeg van het asbestverwijderingsbedrijf ruimt het veilig op.
Meer over asbest en gezondheid vind je bij: GGD Haaglanden
