‘De leukste vorm van handhaven is niet hoeven handhaven’

Andy en Stefan zijn handhavers in de gemeente Zoetermeer. Zij hebben met nog twee collega’s de dagelijkse leiding over team handhaving. Dat betekent dat zij de collega’s informeren, instrueren en coachen. Stefan is daarnaast portefeuillehouder coronamaatregelen. Hij vertaalt het beleid naar de dagelijkse praktijk op straat. Ze vertellen hoe de handhavers werken in coronatijd.

Aanpassingen in maart

“In maart was corona voor iedereen nog totaal nieuw. We waren voorbereid op alles, inclusief noodscenario’s,” vertelt Andy. “Waar we vooral mee te maken kregen was dat mensen vaak niet helemaal op de hoogte waren wat er wel of niet mocht. Je bent al je hele leven gewend om iets op een bepaalde manier te doen en opeens werd het anders. Als je dan niet precies weet wat wel en niet mag, dan is dat lastig. Na onze uitleg werkten mensen wel mee. Het was dus niet zozeer onwil als wel onwetendheid.”

Stefan vult aan: “Corona heeft een grote invloed op ons werk. Ons pakket van werkzaamheden is veranderd, maar zeker ook de manier waarop we werken. Het is belangrijk dat dit voor de burgers en voor onszelf veilig en goed blijft. Onze collega’s gaan met plezier naar het werk, het is belangrijk dat dat zo blijft. Wij zorgen dat ze goed geïnformeerd de straat op kunnen. Als wij de regels goed kunnen uitleggen, dan snappen burgers waarom we optreden. Kunnen we dat niet, dan blijven mensen vragen stellen en kunnen ze boos worden.” Ook intern houdt het team handhaving zich aan de maatregelen. “We houden afstand van elkaar en hebben looproutes. De verschillende diensten overlappen niet meer; de vroege dienst moet uit het pand zijn voor de late dienst start zodat ze elkaar niet tegenkomen. Dat je elkaar niet ziet, maakt het werken en de overdracht wel lastiger,” legt Andy uit.  

Twee handhavers controleren een auto

Hoe werken de handhavers?

Stefan licht toe hoe de handhavers te werk gaan: “We gaan altijd eerst met de mensen in gesprek. En we kijken naar de situatie eromheen. Gaat iemand vaker in de fout? Wat is de persoonlijke situatie? Is het nodig om actie te ondernemen? We motiveren altijd waarom we iemand staande houden of een boete geven. En we leggen uit dat het een consequentie is van hun eigen gedrag. Boosheid komt vaak voort uit onduidelijkheid en dat willen we voorkomen. We moeten dus zorgen dat het duidelijk is wat we doen en uitleggen waarom we het doen. 90% van ons werk bestaat uit voorkomen van escalatie.” De regels veranderden in het najaar vaak heel snel. Andy vertelt daarover: “Soms kregen we elke week of elke twee weken een nieuwe noodverordening. Op straat snapten mensen het soms echt niet meer. Toen zijn we teruggegaan naar eerst waarschuwen en uitleggen van de regels.”

Samen met de burgers

“We werken graag samen met de burgers en niet tegen de burgers,” vertelt Stefan. “Het werk is zoveel leuker als we op andere manieren oplossingen kunnen vinden. De leukste vorm van handhaven is als we niet hoeven te handhaven.” Andy denkt dat het voor de jeugd lastiger wordt. “Zij zijn gewend om ’s avonds bij elkaar te komen. We hebben speciale jeugdBOA’s, die zijn jong en staan daardoor dichter bij de jeugd. Als handhaver kun je ze vaak ook helpen met het vinden van de weg naar instanties. Door de strengere maatregelen is het lastiger om dat contact goed te onderhouden, omdat we ze minder zien op de gebruikelijke plaatsen.”   

Twee handhavers op station Zoetermeer

Moeilijke tijden, ook voor de handhavers

Willen ze de mensen nog iets meegeven? Andy antwoordt: “Wij zijn het soms ook zat. Maar houd vol. We doen het voor elkaar.” Stefan sluit af: “Realiseer dat het voor iedereen moeilijke tijden zijn, ook voor ons. We moeten het samen doen, we zijn er vooral om met de burgers te werken en samen te werken aan een oplossing voor deze situatie. We hopen op begrip als we mensen aanspreken op de maatregelen.”

7 januari 2021